چرا جوانان امروز ازدواج را به تعویق می‌اندازند؟
دکتر مصطفی آب‌روشن، جامعه‌شناس و پژوهشگر اجتماعی، از تغییر نگرش نسل جدید به ازدواج و پیامدهای اجتماعی افزایش سن ازدواج می‌گوید
افزایش سن ازدواج در جامعه امروز را نمی‌توان تنها با مشکلات اقتصادی و هزینه‌های تشکیل زندگی مشترک توضیح داد. اگرچه مسائل مالی همچنان یکی از عوامل اثرگذار بر تصمیم جوانان برای ازدواج است، اما در کنار آن، تغییر نگرش نسبت به زندگی، افزایش فردگرایی، اهمیت یافتن استقلال شخصی و تحصیلی و شغلی و تغییر معیارهای موفقیت نیز در این روند نقش دارد. دکتر مصطفی آب‌روشن، جامعه‌شناس و پژوهشگر اجتماعی، معتقد است برای درک چرایی افزایش سن ازدواج باید تغییرات روانی و اجتماعی نسل جدید را همزمان مورد توجه قرار داد.
آب‌روشن در گفت‌وگو با «تیتر شما» با اشاره به تغییر نگاه جوانان به ازدواج اظهار می‌کند: در گذشته، ازدواج برای بسیاری از جوانان بخشی طبیعی از مسیر رشد و ورود به مرحله‌ای تازه از زندگی محسوب می‌شد، اما امروز این نگاه تا حد زیادی تغییر کرده است. بسیاری از جوانان پیش از پذیرش مسئولیت زندگی مشترک تلاش می‌کنند شناخت دقیق‌تری از خود، خواسته‌ها و اهدافشان پیدا کنند.
او ادامه می‌دهد: جوان امروز بیش از گذشته به استقلال فردی اهمیت می‌دهد و ترجیح می‌دهد ابتدا شرایط زندگی خود را سامان دهد، هویت شخصی‌اش را شکل دهد و به ثبات نسبی برسد و سپس وارد زندگی مشترک شود. در چنین شرایطی، برخی جوانان نگران هستند که ازدواج بخشی از آزادی‌ها و استقلال فردی آنها را محدود کند؛ بنابراین تصمیم برای ازدواج را به آینده موکول می‌کنند.
این جامعه‌شناس، تغییر تعریف موفقیت در جامعه را یکی دیگر از عوامل مؤثر بر این روند می‌داند و توضیح می‌دهد: معیارهای موفقیت در جامعه تغییر کرده است. در گذشته تشکیل خانواده و داشتن فرزند می‌توانست یکی از نشانه‌های اعتبار اجتماعی و رسیدن به مرحله‌ای از بلوغ تلقی شود، اما امروز تحصیلات، تخصص، درآمد و جایگاه شغلی سهم بیشتری در تعریف موفقیت پیدا کرده‌اند.
به گفته آب‌روشن، جوانان در فضای رقابتی امروز احساس می‌کنند برای رسیدن به موقعیت شغلی مناسب باید بخش قابل توجهی از انرژی و زمان خود را صرف تحصیل، کسب مهارت و تثبیت موقعیت اقتصادی کنند. به همین دلیل، ازدواج در برخی موارد از یک اولویت به تصمیمی موکول‌شده برای زمانی تبدیل می‌شود که فرد احساس می‌کند از نظر شغلی و مالی به آمادگی بیشتری رسیده است.
تنهایی؛ یکی از پیامدهای تأخیر در ازدواج
این پژوهشگر اجتماعی با بیان اینکه افزایش سن ازدواج تنها یک تغییر آماری نیست، نسبت به پیامدهای اجتماعی این روند نیز هشدار می‌دهد و می‌گوید: یکی از موضوعات مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد، افزایش احساس تنهایی در میان بزرگسالان است.
او توضیح می‌دهد: اگرچه شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های ارتباطی امکان ارتباط گسترده‌تری را فراهم کرده‌اند، اما این ارتباطات لزوماً نمی‌توانند جایگزین یک رابطه عاطفی عمیق و پایدار شوند. ممکن است فرد دوستان، همکاران و ارتباطات اجتماعی متعددی داشته باشد، اما در شرایط دشوار زندگی احساس کند کسی را ندارد که بتواند به عنوان یک تکیه‌گاه عاطفی واقعی به او رجوع کند.
آب‌روشن معتقد است تداوم چنین شرایطی می‌تواند زمینه‌ساز افزایش احساس تنهایی و در برخی افراد موجب بروز اضطراب، بی‌حوصلگی و کاهش احساس معنا در زندگی شود. از نگاه او، مسئله فقط این نیست که افراد دیرتر ازدواج می‌کنند، بلکه باید دید این تغییر سبک زندگی چه تأثیری بر کیفیت روابط عاطفی و اجتماعی آنها می‌گذارد.
فاصله‌ای که میان نسل‌ها ایجاد می‌شود
این جامعه‌شناس در ادامه به تأثیر تغییر سبک زندگی بر روابط میان نسل‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: تفاوت نگاه جوانان با نسل‌های پیشین به ازدواج و خانواده، در مواردی باعث شکل‌گیری فاصله میان والدین و فرزندان می‌شود. خانواده‌ها با الگوهایی مواجه هستند که با تجربه نسل‌های قبلی تفاوت دارد و همین موضوع می‌تواند انتقال برخی ارزش‌ها و الگوهای خانوادگی را دشوارتر کند.
او تأکید می‌کند که نهاد خانواده همچنان یکی از مهم‌ترین پایه‌های جامعه است، اما حفظ آن با شرایط گذشته امکان‌پذیر نیست و باید تغییرات اجتماعی و خواسته‌های نسل جدید را نیز در نظر گرفت.
آب‌روشن در پایان می‌گوید: مسئله امروز این نیست که جوانان را صرفاً به ازدواج زودتر تشویق کنیم، بلکه باید شرایطی فراهم شود که فرد بتواند در کنار حفظ استقلال و امکان پیشرفت تحصیلی و شغلی، نیازهای عاطفی و اجتماعی خود را نیز دنبال کند. به همین دلیل، بازتعریف مفهوم ازدواج و خانواده متناسب با واقعیت‌های زندگی امروز ضروری است؛ چرا که بی‌توجهی به این تغییرات می‌تواند پیامدهای اجتماعی گسترده‌تری در آینده ایجاد کند.
