عصای سفید؛ نماد هویت و مطالبه‌گری نابینایان
رئیس سازمان بهزیستی از پوشش خدمات حمایتی برای ۲۵۴ هزار و ۵۱۵ فرد دارای آسیب بینایی خبر داد و بر ضرورت مشارکت نابینایان در تصمیم‌گیری‌ها تأکید کرد.
روز جهانی عصای سفید فرصتی برای بررسی وضعیت نابینایان و کم‌بینایان، اقدامات حمایتی و چالش‌های پیش روی آنان در مسیر دسترسی به فرصت‌های برابر است. سازمان بهزیستی نیز با تأکید بر توانمندسازی، اشتغال پایدار و دسترس‌پذیری، بر گسترش مشارکت افراد دارای معلولیت در تصمیم‌سازی‌ها تمرکز کرده است.
به گزارش پایگاه خبری تیتر شما، دکتر سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در یادداشتی به مناسبت روز جهانی عصای سفید، حضور تشکل‌ها و نخبگان دارای معلولیت در ارکان تصمیم‌گیری را یکی از تحولات مهم سال‌های اخیر دانست و اعلام کرد که تغییر رویکرد از حمایت‌های تسکینی به توانبخشی توانمندساز و حکمرانی مشارکتی در دستور کار قرار گرفته است.
بر اساس اعلام حسینی، در حال حاضر ۲۵۴ هزار و ۵۱۵ نفر از افراد دارای آسیب بینایی تحت پوشش مستقیم خدمات سازمان بهزیستی قرار دارند. از نظر شدت آسیب بینایی، ۳۳ درصد در گروه خفیف، ۲۷ درصد متوسط، ۳۱ درصد شدید و ۹.۰۹ درصد در گروه بسیار شدید قرار می‌گیرند. همچنین ۶۴ درصد این افراد مرد و ۳۶ درصد زن هستند.
پیشگیری از نابینایی با غربالگری کودکان
یکی از برنامه‌های مهم سازمان بهزیستی در حوزه پیشگیری از مشکلات بینایی، غربالگری تنبلی چشم کودکان ۳ تا ۶ سال است که از سال ۱۳۷۵ تاکنون برای بیش از ۶۴ میلیون و ۹۵۰ هزار کودک اجرا شده است.
در جریان اجرای این برنامه، ۴۲۱ هزار و ۸۱۵ کودک مبتلا به تنبلی چشم شناسایی شده‌اند و خدماتی مانند مداخلات دارویی، عینک و تمرین‌درمانی دریافت کرده‌اند. بر اساس این گزارش، اجرای برنامه‌های غربالگری و مداخلات زودهنگام، دست‌کم ۵۰۰ هزار کودک را از کم‌بینایی مزمن و نابینایی مطلق نجات داده است.
در سال اخیر نیز ۳ میلیون و ۱۱۸ هزار و ۴۲۳ کودک غربال شدند و پوشش ۸۵ درصدی جامعه هدف به دست آمد.
گسترش خدمات توانبخشی و تجهیزات تخصصی
به گفته رئیس سازمان بهزیستی، تشخیص بهنگام، ارزیابی بر مبنای طبقه‌بندی بین‌المللی عملکرد و مداخلات اولیه، از ارکان اصلی توانبخشی نوین به شمار می‌روند. در همین راستا، کمیسیون‌های پزشکی تعیین نوع و شدت معلولیت، کودکان زیر ۶ سال و خانواده‌های آنان را به خدماتی از جمله مشاوره روان‌شناختی، آموزش تحرک و جهت‌یابی، تقویت حواس جایگزین و مهارت‌های زندگی مستقل ارجاع می‌دهند.
در کنار حدود ۳ هزار و ۵۰۰ مرکز آموزشی و توانبخشی عمومی، ۲۷ مرکز تخصصی روزانه ویژه نابینایان و کم‌بینایان نیز خدمات آموزشی، آموزش خط بریل، کار با نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای گویا و مهارت‌های زندگی ارائه می‌کنند.
از سال ۱۴۰۴، تمام کودکان دریافت‌کننده خدمات مراکز روزانه آموزشی و توانبخشی خانواده و کودک مبتلا به اختلال بینایی، تحت پوشش کامل یارانه دولتی قرار گرفته‌اند. سرانه یارانه ماهانه هر کودک نیز به ۷ میلیون و ۳۰۰ هزار تا ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است.
در حوزه تجهیزات کمک‌توانبخشی، تخصیص ۱.۴ همت اعتبار برای تأمین وسایل مورد نیاز، امکان بهره‌مندی بیش از ۱۴ هزار فرد نابینا و کم‌بینا را فراهم کرده است. همچنین ۱۳ هزار و ۳۱۴ نفر از تجهیزات اختصاصی شامل عصای سفید استاندارد، بهدید، بهساز، برجسته‌نگار، ساعت و ماشین‌حساب گویا، نرم‌افزارهای صفحه‌خوان و وسایل آموزشی بریل استفاده کرده‌اند.
مشارکت اجتماعی و فرهنگی نابینایان
توسعه فعالیت‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی از دیگر محورهای مورد اشاره در این گزارش است. مجتمع فرهنگی و توانبخشی نابینایان رودکی با تولید صدها جلد کتاب صوتی و بریل در حوزه‌های عمومی و تخصصی، در تأمین منابع آموزشی مورد نیاز این جامعه نقش دارد.
همچنین برگزاری کارگاه‌های تخصصی و دوره‌های مهارت‌آموزی در زمینه ارتباطات، فعالیت‌های روزمره زندگی و فناوری اطلاعات با همکاری سازمان‌های مردم‌نهاد، نزدیک به ۱۲ هزار نفر را تحت پوشش قرار داده است.
در بخش هنر نیز خدمات نمایش‌درمانی، موسیقی‌درمانی و هنرهای تجسمی در ۱۷ مرکز تخصصی به ۷۸۵ فرد دارای اختلال بینایی ارائه شده است. حمایت از ۲۰ گروه نمایشی حرفه‌ای نابینایان در سراسر کشور، حضور در جشنواره‌های منطقه‌ای و ملی و پشتیبانی از هنرمندان نابینا در رشته‌هایی مانند مجسمه‌سازی، سفالگری و فیروزه‌کوبی، از دیگر اقدامات اعلام‌شده است.
اشتغال پایدار؛ گامی به سوی استقلال اقتصادی
در حوزه اشتغال، از مجموع ۵۰ هزار فرصت شغلی ثبت‌شده سازمان بهزیستی در سال گذشته که ۶۰ درصد آن به جامعه افراد دارای معلولیت اختصاص داشته، ۱۲ درصد سهم افراد دارای آسیب بینایی بوده است. بر این اساس، برای بیش از ۶ هزار و ۵۹۲ نفر از نابینایان و کم‌بینایان فرصت شغلی مستقیم و پایدار ایجاد شده است.
همچنین تسهیلات بانکی اشتغال‌زایی به نزدیک ۶ هزار متقاضی نابینا پرداخت شده و ۴ هزار و ۲۲۱ نفر از نابینایان از خدمات مرتبط با اشتغال بهره‌مند شده‌اند.
حسینی در این یادداشت، توانمندسازی اقتصادی نابینایان را وابسته به ایجاد فرصت‌های شغلی و رفع موانع مشارکت دانست؛ رویکردی که می‌تواند زمینه حضور مؤثرتر این افراد را در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی فراهم کند.
تأکید بر حضور نابینایان در تصمیم‌گیری‌ها
رئیس سازمان بهزیستی همچنین توسعه شبکه‌های ملی تخصصی را از اقدامات انجام‌شده برای تقویت مشارکت جامعه هدف در تصمیم‌سازی‌ها عنوان کرد. از تیرماه گذشته، مجوز ۱۱ شبکه ملی تخصصی صادر شده است که شبکه ملی افراد دارای معلولیت آسیب بینایی نیز از جمله آنهاست.
به اعتقاد حسینی، روز جهانی عصای سفید علاوه بر بازنمایی توانمندی‌های افراد نابینا و کم‌بینا در عرصه‌های علمی، فرهنگی، ورزشی و مدیریتی، فرصتی برای ارزیابی مسئولیت دستگاه‌های اجرایی در زمینه مناسب‌سازی محیط و تحقق دسترس‌پذیری فراگیر است.
او تأکید کرد که فراهم شدن شرایط زندگی سالم، پویا و شکوفا برای نابینایان و کم‌بینایان، به عزم ملی، اجرای کامل قوانین و مشارکت فعال خود این افراد در تصمیم‌گیری‌ها نیاز دارد.
