بازطراحی شاخص‌های مبارزه با مواد مخدر پس از ۱۹ سال
ارزیابی سیاست‌ها با تمرکز بر اثربخشی و کاهش آسیب جایگزین سنجش صرف فعالیت‌ها می‌شود.
رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام از پایان تدوین شاخص‌های ارزیابی اجرای سیاست‌های کلی مبارزه با مواد مخدر خبر داد و بر ضرورت سنجش نتایج واقعی اقدامات و میزان تحقق اهداف راهبردی تأکید کرد.
به گزارش پایگاه خبری تیتر شما، همایی‌راد در جلسه کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به ابلاغ سیاست‌های کلی مبارزه با مواد مخدر در سال ۱۳۸۵ اظهار کرد: این سیاست‌ها در قالب ۱۱ بند تدوین شده‌اند و با گذشت نزدیک به دو دهه، ضرورت داشت شاخص‌های دقیق و متناسبی برای ارزیابی میزان اجرای آن‌ها طراحی شود.
او با قدردانی از تلاش کارشناسان، صاحب‌نظران دانشگاهی، مدیران اجرایی و اعضای کارگروه‌های پیشین، تدوین شاخص‌های ارزیابی را حاصل یک فرایند جمعی و مستمر دانست و گفت: اقدامات دوره‌های گذشته زمینه شکل‌گیری چارچوب فعلی را فراهم کرده است.
رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین با اشاره به همکاری دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر و همکارانش، رفع توقف ۱۹ ساله در تدوین شاخص‌های ارزیابی اجرای سیاست‌های کلی را از نتایج این روند دانست.
همایی‌راد با تشریح رویکرد جدید ارزیابی‌ها اظهار کرد: هدف، ورود به جزئیات اجرایی دستگاه‌ها نیست، بلکه باید مشخص شود اقدامات انجام‌شده تا چه اندازه به تحقق اهداف کلان سیاست‌های کلی منجر شده‌اند.
او افزود: در روش‌های پیشین، شاخص‌هایی مانند تعداد فعالیت‌ها، میزان کشفیات، شمار مراکز درمانی و تعداد برنامه‌های آموزشی مورد توجه قرار می‌گرفت؛ اما در رویکرد جدید، تأثیر این اقدامات بر کاهش آسیب، تغییر الگوی مصرف و بهبود وضعیت پیشگیری و درمان ارزیابی می‌شود.
او با تأکید بر ضرورت استفاده از الگوهای نوین حکمرانی گفت: شاخص‌های جدید بر مبنای پیامدها و اثربخشی طراحی شده‌اند. برای مثال، در حوزه پیشگیری باید بررسی شود که اقدامات دستگاه‌های مسئول تا چه اندازه به شناسایی زودهنگام اعتیاد، افزایش آگاهی خانواده‌ها و کاهش فاصله زمانی میان بروز اعتیاد و اطلاع خانواده از آن کمک کرده است.
رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به ساختار جدید شاخص‌ها گفت: ۱۱ بند سیاست‌های کلی در چهار خوشه اصلی شامل مقابله، پیشگیری، درمان و کاهش آسیب و حمایت‌های اجتماعی، و توانمندسازها دسته‌بندی شده‌اند.
او افزود: در تدوین این شاخص‌ها، علاوه بر ظرفیت کارشناسی دستگاه‌های مسئول و صاحب‌نظران، از الگوهای معتبر بین‌المللی و تجربه‌های موفق نیز استفاده شده است تا شاخص‌ها از دقت و قابلیت سنجش لازم برخوردار باشند.
همایی‌راد با بیان اینکه مرحله تدوین و ارائه شاخص‌ها به پایان رسیده است، مرحله بعدی را ارزیابی میزان تحقق سیاست‌های کلی عنوان کرد و گفت: در این مرحله باید میزان تحقق هر سیاست، بخش‌های دارای ضعف عملکرد و عوامل مؤثر بر این وضعیت مشخص شود.
او یکی از چالش‌های نظام نظارتی را غلبه نگاه مالی و انطباقی بر ارزیابی عملکرد دانست و اظهار کرد: در بسیاری از موارد، بررسی‌ها بر هزینه‌شدن اعتبارات و اجرای فعالیت‌های پیش‌بینی‌شده متمرکز بوده‌اند؛ درحالی‌که باید مشخص شود این هزینه‌ها و فعالیت‌ها چه نتایجی داشته و تا چه اندازه بر تغییر رفتار گروه‌های هدف و تحقق اهداف سیاستی مؤثر بوده‌اند.
رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه، الگوی پیشنهادی نظارت سه‌سطحی را تشریح کرد. بر اساس این الگو، در سطح نخست، اجرای اقدامات و رعایت زمان‌بندی آن‌ها پایش می‌شود؛ در سطح دوم، عملکرد دستگاه‌ها و میزان انطباق فعالیت‌هایشان با برنامه‌ها مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و در سطح سوم، تحقق اهداف راهبردی و اثربخشی سیاست‌ها در بلندمدت سنجیده می‌شود.
او افزود: در این چارچوب، پایش عملیاتی به‌صورت فصلی، ارزیابی عملکرد انطباقی به‌صورت سالانه و سنجش آثار راهبردی در دوره‌های بلندمدت، از جمله دوره‌های ۵ ساله، پیش‌بینی شده است.
همایی‌راد همچنین رصد وضعیت مبارزه با مواد مخدر و اعتیاد در کشور، ارزیابی میزان تحقق سیاست‌های کلی، بررسی ضرورت بازنگری در سیاست‌ها و تطبیق قوانین، مصوبات و لوایح با سیاست‌های کلی را از دیگر وظایف این کارگروه برشمرد.
او تعیین دقیق دستگاه مسئول و دستگاه‌های همکار در اجرای هر شاخص را ضروری دانست و گفت: با این روش می‌توان مسئولیت هر دستگاه، اقدامات انجام‌شده، میزان دستیابی به نتایج مورد انتظار و فاصله عملکرد با سیاست‌های ابلاغی را مشخص کرد.
رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین بر ضرورت بررسی قوانین و مصوبات دولت و شناسایی موارد احتمالی مغایرت آن‌ها با سیاست‌های کلی تأکید کرد.
همایی‌راد در پایان ابراز امیدواری کرد با استقرار نظام نظارتی یکپارچه، هوشمند و مبتنی بر سنجش اثربخشی، امکان ارزیابی دقیق‌تر عملکرد دستگاه‌ها، شناسایی موانع اجرای سیاست‌ها و ارائه گزارش مستند و راهبردی به مقام معظم رهبری فراهم شود.
در این جلسه، اعضای کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره موضوعات مطرح‌شده بیان کردند.
