جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر ضرورت مقابله مشترک با قاچاق موادمخدر، خواستار گسترش همکاری‌های منطقه‌ای در زمینه تبادل اطلاعات، توسعه ظرفیت‌های علمی و درمانی و مقابله با شبکه‌های فراملی قاچاق شد؛ رویکردی که علاوه بر اقدامات انتظامی، پیشگیری، درمان، کاهش آسیب و بازتوانی مصرف‌کنندگان را نیز در بر می‌گیرد.
به گزارش پایگاه خبری تیتر شما، محمد نریمانی، مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر و رئیس هیئت ایران در کنفرانس بین‌المللی سازمان همکاری شانگهای، با اعلام آمادگی ایران برای اشتراک‌گذاری تجربیات بیش از چهار دهه مبارزه با موادمخدر، بر تقویت همکاری‌های علمی، عملیاتی و نهادی میان کشورهای عضو تأکید کرد.
کنفرانس بین‌المللی سازمان همکاری شانگهای با عنوان «برای جهان عاری از موادمخدر» روزهای ۲۱ و ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، برگزار شد. در مراسم افتتاحیه این نشست، هیئت‌های نمایندگی کشورهای عضو و معاونان وزیر کشور و وزیر بهداشت قرقیزستان حضور داشتند.
کشف حدود ۱۲۰ تن موادمخدر در ۶ ماه نخست سال ۲۰۲۶
نریمانی در گزارش کشوری جمهوری اسلامی ایران، مسئله موادمخدر را فراتر از جرائم و اقدامات انتظامی دانست و بر ارتباط آن با سلامت عمومی، خانواده‌ها، جوانان، توسعه پایدار، جرائم سازمان‌یافته مالی و حاکمیت قانون تأکید کرد.
او همچنین سوءاستفاده قاچاقچیان بین‌المللی از پلتفرم‌های برخط، فناوری‌های نوظهور، هوش مصنوعی و ابزارهای مالی دیجیتال را از چالش‌های جدید این حوزه برشمرد و خواستار اتخاذ رویکردهای هماهنگ و آینده‌نگرانه در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی شد.
رئیس هیئت ایران با اشاره به هزینه‌های انسانی و مادی مقابله با قاچاق موادمخدر اظهار کرد: بیش از چهار هزار نفر از نیروهای ایرانی در مبارزه با قاچاق غیرقانونی موادمخدر به شهادت رسیده‌اند و حدود ۱۲ هزار نفر نیز مجروح یا جانباز شده‌اند.
به گفته نریمانی، جمهوری اسلامی ایران در ۶ ماه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱۲۰ تن موادمخدر غیرقانونی کشف و ضبط کرده که حدود ۲۰ تن آن مت‌آمفتامین بوده است.
او با اشاره به ادامه فعالیت دستگاه‌های مقابله با موادمخدر در شرایط جنگی ناشی از حمله به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ایران، بر تداوم تعهد کشور به مقابله با این معضل جهانی تأکید کرد.
نریمانی همچنین از سه عملیات جداگانه نیروهای انتظامی ایران در فاصله ماه‌های مارس تا ژوئن سال ۲۰۲۶ خبر داد که طی آنها حدود چهار تن مت‌آمفتامین با مقصد بازارهای مصرف بین‌المللی در اروپا کشف و ضبط شده است. به گفته او، اسناد مربوط به کشفیات ایران در دبیرخانه دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد ثبت شده است.
توسعه خدمات پیشگیری، درمان و کاهش آسیب
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر با تأکید بر اینکه مقابله با این پدیده تنها به کاهش عرضه محدود نمی‌شود، از اجرای برنامه‌های پیشگیری مبتنی بر شواهد علمی خبر داد.
این برنامه‌ها بر مداخلات زودهنگام، به‌ویژه در میان کودکان و جوانان، خانواده‌ها، مراکز آموزشی، محیط‌های کاری و جوامع متمرکز هستند.
نریمانی همچنین با اشاره به توسعه شبکه خدمات درمان و کاهش آسیب در ایران، درمان با آگونیست‌های اوپیوئیدی، توزیع سوزن و سرنگ، خدمات بهداشتی سیار و درمان یکپارچه را از جمله اقدامات این حوزه عنوان کرد.
به گفته او، برنامه‌های درمانی با خدمات بازتوانی، حمایت‌های روانی و اجتماعی، مهارت‌آموزی، حمایت از خانواده و بازپذیری اجتماعی تکمیل می‌شوند؛ ظرفیت‌هایی که می‌توانند زمینه گسترش همکاری‌های منطقه‌ای را فراهم کنند.
رئیس هیئت ایران در ادامه، مرکز ملی مطالعات اعتیاد کشور را یکی از ظرفیت‌های علمی قابل استفاده در همکاری‌های بین‌المللی دانست و اعلام کرد این مرکز از سوی دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد و سازمان جهانی بهداشت به‌عنوان مرکز منطقه‌ای مطالعات درمان اختلالات ناشی از مصرف مواد شناخته شده است.
او آمادگی ایران را برای در اختیار گذاشتن این ظرفیت به کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای با هدف تبادل علمی، آموزش، انتقال تجربه و بهره‌گیری از روش‌های مبتنی بر شواهد اعلام کرد.
نریمانی در بخش دیگری از گزارش کشوری ایران، دو چالش مرتبط با ارائه خدمات درمانی و حفاظت از مراکز بهداشتی را مطرح کرد.
او با اشاره به تأثیر اقدامات قهری یک‌جانبه بر قیمت و دسترسی به داروها، مواد اولیه دارویی و اقلام ضروری پزشکی، این محدودیت‌ها را مؤثر بر ارائه خدمات درمانی به افراد متأثر از مصرف مواد، از جمله دسترسی به داروهای مورد نیاز برای تسکین درد، دانست.
رئیس هیئت ایران همچنین با اشاره به آسیب‌های واردشده به مراکز درمان، کاهش آسیب و بازتوانی و شرکت‌های تولید دارو در جریان جنگ تحمیلی اظهار کرد که برخی از این مراکز و شرکت‌ها که به جمعیت‌های آسیب‌پذیر، افراد بی‌خانمان و سایر گروه‌های نیازمند خدمات ارائه می‌کردند، از سوی کشورهای متجاوز آسیب دیده یا تخریب شده‌اند.
به گفته نریمانی، اسناد و مدارک مرتبط با این حوادث نیز با دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد به اشتراک گذاشته شده است.
۶ پیشنهاد ایران برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران در کنفرانس سازمان همکاری شانگهای، ۶ پیشنهاد را برای توسعه همکاری‌های کشورهای عضو در حوزه مقابله با موادمخدر مطرح کرد.
۱. ایجاد شبکه منطقه‌ای هشدار زودهنگام موادمخدر صنعتی
ایران خواستار تقویت همکاری میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و سازوکار هشدار زودهنگام دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد شد تا تبادل اطلاعات درباره مواد روان‌گردان جدید، تهدیدهای نوظهور و روندهای مرتبط با مصرف و قاچاق تسهیل شود.
۲. گسترش همکاری برای مقابله با پیش‌سازهای شیمیایی
تبادل سریع‌تر اطلاعات درباره محموله‌های مشکوک، مواد پیش‌ساز نوظهور، روش‌های انحراف و اختفای مواد و شیوه‌های جدید تولید غیرقانونی موادمخدر صنعتی، از دیگر پیشنهادهای ایران برای افزایش توان مقابله مشترک کشورهای عضو بود.
۳. تشکیل شبکه تخصصی پیشگیری، درمان و بازتوانی
نریمانی ایجاد شبکه‌ای تخصصی میان مراکز درمانی، دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و نهادهای پیشگیری کشورهای عضو را پیشنهاد کرد.
این شبکه می‌تواند زمینه تبادل شواهد علمی، روش‌های درمان، برنامه‌های پیشگیری، محتوای آموزشی و تجربیات مربوط به بازتوانی و بازپذیری اجتماعی را فراهم کند. در همین چارچوب، ایران پیشنهاد داد مرکز ملی مطالعات اعتیاد کشور به‌عنوان بستری برای همکاری‌های علمی و پژوهشی منطقه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
۴. برگزاری برنامه‌های مشترک آموزشی و ظرفیت‌سازی
برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک برای متخصصان حوزه موادمخدر صنعتی، کنترل مواد پیش‌ساز، علوم پزشکی قانونی، پیشگیری، درمان، کاهش آسیب، بازتوانی، تحقیقات مبتنی بر اطلاعات و همکاری‌های بین‌المللی، از دیگر محورهای پیشنهادی ایران بود.
۵. تقویت همکاری‌های عملیاتی و اطلاعاتی علیه شبکه‌های قاچاق
رئیس هیئت ایران با اشاره به ایجاد مرکز مبارزه با موادمخدر سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه، این ظرفیت را زمینه‌ای برای گسترش همکاری‌های عملیاتی میان کشورهای عضو دانست.
او همچنین بر آمادگی ایران برای مشارکت فعال در ساختار مرتبط با مبارزه با موادمخدر این سازمان در دوشنبه و انتقال تجربیات بیش از چهار دهه مبارزه با موادمخدر غیرقانونی تأکید کرد.
۶. حفاظت از خدمات بهداشتی و بشردوستانه
ایران بر ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل، احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و پایبندی به اصول منشور سازمان ملل متحد در همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی تأکید کرد.
نریمانی همچنین خواستار حفاظت از مراکز بهداشتی و درمانی، کارکنان پزشکی و خدمات بشردوستانه، به‌ویژه در جریان جنگ‌ها و بحران‌ها، مطابق با حقوق بین‌الملل بشردوستانه شد.
او تأکید کرد که سند نهایی کنفرانس باید بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و حفاظت از مراکز غیرنظامی، بهداشتی و درمانی تصریح کند.
ایران بر مسئولیت مشترک کشورها تأکید کرد
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر در پایان، آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای اشتراک‌گذاری تجربیات علمی، عملیاتی و نهادی با کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای اعلام کرد و بر ضرورت تقویت ظرفیت جمعی کشورها در مقابله با موادمخدر تأکید داشت.
او با اشاره به اینکه مقابله با موادمخدر به مسئولیت یک کشور محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد که این چالش نیازمند همکاری و پاسخ مشترک کشورهاست.
