کشت کنترل‌شده شقایق اولی‌فرا برای تأمین مواد اولیه دارویی کلید می‌خورد
طرح جدید با هدف کاهش وابستگی به واردات، تأمین پایدار دارو، جلوگیری از خروج ارز و ایجاد ظرفیت صادراتی، تحت نظارت چند دستگاه اجرایی خواهد شد
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر از برنامه کشور برای تولید داخلی بخشی از مواد اولیه داروهای کنترل‌شده خبر داد و اعلام کرد کشت محدود و تحت نظارت گونه دارویی «شقایق اولی‌فرا» با هدف تأمین نیاز کشور در دستور کار قرار گرفته است.
دکتر سلیمان عباسی با اشاره به ضرورت تأمین پایدار دارو گفت: دسترسی مردم به دارو یکی از وظایف مهم حاکمیت است و با توجه به نیاز حدود ۹۰ میلیون نفر در کشور، تأمین مواد اولیه دارویی باید به گونه‌ای انجام شود که احتمال بروز کمبود یا بحران دارویی کاهش یابد.
به گزارش پایگاه خبری تیتر شما، او با بیان اینکه بخشی از داروهای مورد نیاز کشور دارای پایه مواد مخدری هستند، افزود: استامینوفن کدئین، داروهای بیهوشی و برخی داروهای مورد استفاده در اتاق عمل از جمله این داروها هستند و تأمین مواد اولیه آنها موضوعی ملی محسوب می‌شود.
عباسی یکی از مسیرهای گذشته تأمین این مواد را استفاده از بخشی از مواد کشف‌شده عنوان کرد و گفت: تغییر الگوی کشت مواد مخدر در کشورهای مختلف و به‌ویژه کشورهای همسایه و حرکت از کشت سنتی به سمت تولید صنعتی، موجب کاهش میزان کشفیات شده است.
او ادامه داد: کاهش خلوص مواد کشف‌شده و وجود ناخالصی نیز استفاده از این مواد برای تولید دارو را با محدودیت مواجه کرده است. از سوی دیگر، نهادهای بین‌المللی از جمله INCB اجازه واردات بیش از میزان مورد نیاز مواد اولیه کنترل‌شده را نمی‌دهند و هزینه بالای واردات نیز یکی دیگر از چالش‌های موجود است.
کشت اولی‌فرا به جای خشخاش
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره طرح کشت گیاهان دارویی تأکید کرد: این برنامه به معنای کشت خشخاش در کشور نیست و چنین موضوعی در دستور کار قرار ندارد.
عباسی توضیح داد: کشور به سمت کشت گونه‌ای مانند شقایق «اولی‌فرا» حرکت کرده که قابلیت تیغ‌زنی ندارد و استحصال مواد مؤثره آن پس از برداشت و در کارخانه‌های تولید دارو انجام می‌شود؛ بنابراین ماده اولیه در اختیار افراد قرار نمی‌گیرد و فرآیند تولید تحت کنترل خواهد بود.
او با اشاره به قابلیت این گیاه برای تولید مواد مؤثری مانند تبائین و مورفین گفت: از این مواد می‌توان برای تولید کدئین، مورفین، بوپرنورفین، هیدروکودون و برخی فرآورده‌های دیگر استفاده کرد.
عباسی تأکید کرد: میزان کشت باید دقیقاً متناسب با نیاز دارویی کشور تعیین شود و هدف، کشت بی‌ضابطه این گیاه نیست.
ملاحظات کشاورزی در تعیین سطح زیرکشت
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر با تأکید بر ضرورت حفظ سبد غذایی کشور اظهار کرد: کشت این گیاهان نباید موجب برهم خوردن تعادل تولید محصولات اساسی مانند برنج و گندم شود.
او افزود: نمی‌توان ظرفیت زمین‌های کشاورزی را به سمت یک محصول خاص هدایت کرد و در ادامه برای تأمین نیازهای غذایی کشور به واردات متوسل شد.
عباسی همچنین با اشاره به تفاوت میزان برداشت ماده مؤثره در مناطق مختلف گفت: ممکن است یک زمین کمتر از میزان مورد انتظار ماده مؤثره تولید کند؛ بنابراین در چنین شرایطی نیز نمی‌توان بدون برنامه سطح زیرکشت را افزایش داد و به تولید محصولات غذایی کشور آسیب زد.
صدور مجوز با مشارکت چند دستگاه
او درباره سازوکار صدور مجوز برای این نوع کشت گفت: کمیته‌ای راهبری با حضور ستاد مبارزه با مواد مخدر، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو، فراجا، دستگاه‌های اطلاعاتی، وزارت امور خارجه و قوه قضائیه تشکیل شده است.
عباسی افزود: مسائل امنیتی، نیاز دارویی کشور، شرایط کشاورزی و سایر ابعاد موضوع در این کمیته بررسی می‌شود و مجوز کشت نیز بر اساس مجموع این ملاحظات صادر خواهد شد.
او ادامه داد: وزارت جهاد کشاورزی در حوزه زمین و کشت مسئولیت تخصصی دارد و سازمان غذا و دارو نیز در زمینه استحصال و تولید فرآورده‌های دارویی وظایف تخصصی خود را انجام می‌دهد. همچنین دستورالعمل‌های فنی مربوط به کشت، برداشت، نگهداری، استحصال و فرآوری پیش‌بینی شده است.
تولید بذر مادر؛ ظرفیت جدید اقتصادی
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر تولید «بذر مادر» را یکی از ظرفیت‌های مهم این طرح دانست و گفت: در صورت دستیابی کشور به توان تولید بذر مادر، با توجه به انحصاری بودن این فناوری در تعداد محدودی از کشورهای جهان، ظرفیت اقتصادی قابل توجهی ایجاد خواهد شد.
او افزود: این ظرفیت علاوه بر تأمین نیاز داخلی، می‌تواند زمینه صادرات بذر، مواد اولیه و فرآورده‌های دارویی را فراهم کند و برای کشور ارزآوری داشته باشد.
عباسی تأکید کرد: اجرای این طرح از یک سو وابستگی کشور به واردات مواد اولیه دارویی را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر با جلوگیری از خروج ارز و ایجاد ظرفیت صادراتی، می‌تواند دستاورد اقتصادی داشته باشد.
هزینه ۵۰ میلیون دلاری برای واردات ۵۰ تن مورفین
او درباره هزینه واردات مورفین گفت: هر کیلو مورفین حدود هزار دلار هزینه دارد و با توجه به محدودیت‌های بین‌المللی، امکان واردات بیش از میزان مشخصی وجود ندارد.
عباسی ادامه داد: اگر میزان مجاز واردات را ۵۰ تن در نظر بگیریم، کشور برای تأمین همین میزان باید حدود ۵۰ میلیون دلار هزینه کند؛ ضمن اینکه این مقدار نیز الزاماً پاسخگوی نیاز دارویی کشور نیست.
او افزود: برآورد انجام‌شده برای کشت و تولید داخلی، با احتساب هزینه‌های اجاره زمین، زیرساخت و تأسیسات آبیاری، نیروی کار، حمل‌ونقل، کشت و برداشت، حدود ۳۳۷ میلیارد تومان است که از نظر اقتصادی می‌تواند به‌صرفه‌تر باشد.
برنامه تحول درمان اعتیاد در کنار تأمین دارو
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه‌های تحولی این ستاد در دولت چهاردهم اشاره کرد و گفت: پس از آغاز مسئولیت دکتر حسین ذوالفقاری به‌عنوان نماینده رئیس‌جمهور و دبیرکل ستاد، بازنگری و تحول در حوزه‌های مختلف مبارزه با مواد مخدر در دستور کار قرار گرفت.
او افزود: «طرح تحول درمان اعتیاد»، «طرح مراکز امید و زندگی»، «طرح تحول پیشگیری»، «طرح ساماندهی مشارکت‌های مردمی» و «طرح تأمین مواد اولیه مورد نیاز دارویی کشور» از جمله برنامه‌هایی هستند که در این چارچوب تدوین و دنبال می‌شوند.
عباسی با اشاره به رویکرد جدید در حوزه درمان اعتیاد اظهار کرد: تلاش شده زنجیره درمان از مرحله پذیرش و سم‌زدایی تا توانمندسازی، اشتغال و حمایت‌های پس از درمان تکمیل شود تا افراد بهبودیافته پس از ترخیص دوباره در معرض بازگشت به چرخه اعتیاد قرار نگیرند.
او تأکید کرد: رویکرد جدید ستاد، فاصله گرفتن از اقدامات پراکنده و جزیره‌ای و حرکت به سمت برنامه‌های مشخص، هماهنگ و قابل ارزیابی با تقسیم کار میان دستگاه‌های مسئول است.
